Psychedelica in de geneeskunde: context, betekenis en klinische perspectieven

Psychedelica in de geneeskunde: context, betekenis en klinische perspectieven
Een verkennende 2-daagse nascholing

Psychedelische middelen staan internationaal sterk in de belangstelling binnen de geneeskunde en psychiatrie. Grootschalig onderzoek richt zich op de mogelijke rol van onder andere psilocybine, MDMA en ketamine bij de behandeling van therapieresistente depressie, angststoornissen, verslaving en existentieel lijden bij somatische ziekte. Deze ontwikkelingen roepen fundamentele vragen op over werkingsmechanismen, indicatiestelling, veiligheid, ethiek en de rol van de arts.

In Nederland is het therapeutisch toepassen van klassieke psychedelica buiten onderzoekssettings momenteel niet toegestaan. Deze nascholing beoogt dan ook geen training in het uitvoeren van psychedelische behandelingen, maar biedt artsen een zorgvuldig, kritisch en verdiepend kader om deze ontwikkelingen te begrijpen, te duiden en professioneel te positioneren binnen hun klinische praktijk.

De nascholing richt zich op artsen die

· patiënten tegenkomen met vragen over psychedelica
· betrokken zijn bij (toekomstige) onderzoekscontexten
· willen reflecteren op de plaats van bewustzijnsverruimende ervaringen binnen geneeskunde en zorg
· zich willen voorbereiden op mogelijke toekomstige implementatie binnen richtlijnen en behandelpraktijken

Deze tweedaagse nascholing biedt een medisch-inhoudelijke en reflectieve verkenning van psychedelica, met een focus op psilocybine. De nadruk ligt niet op het uitvoeren van interventies, maar op kennis, klinisch begrip en professionele oordeelsvorming.

Centrale vragen zijn onder andere

· Wat weten we op dit moment over de (neurobiologische, psychologische en existentiële) werking van psychedelische middelen?
· Wat maakt psychedelische ervaringen potentieel therapeutisch relevant?
· Welke risico’s, contra-indicaties en valkuilen zijn bekend?
· Wat vragen deze middelen van medische verantwoordelijkheid, ethiek en professionele grenzen?
· Welke rol heeft de arts in voorbereiding, screening, duiding en nazorg?

De cursus biedt ruimte om actuele onderzoeksresultaten te plaatsen binnen een bredere klinische en maatschappelijke context, zonder te vervallen in hype of afwijzing.

Psychedelica, bewustzijn en betekenisverlening

Psychedelische middelen kunnen leiden tot diepgaande veranderingen in waarneming, affect, zelfervaring en betekenisgeving. Patiënten beschrijven soms ervaringen die existentieel, spiritueel of ontregelend van aard zijn. Dit roept vragen op die raken aan het grensgebied van geneeskunde, psychologie en zingeving.

In deze nascholing staan we stil bij

· veranderde bewustzijnstoestanden vanuit medisch en fenomenologisch perspectief
· de rol van set & setting, verwachting en context
· betekenisgeving na ingrijpende ervaringen
· hoe artsen dergelijke ervaringen kunnen herkennen, bespreekbaar maken en zorgvuldig begeleiden zonder deze zelf te initiëren

Er is aandacht voor de professionele houding die van artsen wordt gevraagd wanneer patiënten ervaringen hebben die buiten het gangbare medische kader vallen.

Thema’s die aan bod komen

· Overzicht van actuele wetenschappelijke inzichten rond psychedelica
· Indicaties, contra-indicaties en risico-inschatting
· Screening, informed consent en ethische afwegingen
· Psychedelica binnen onderzoekscontexten
· De rol van voorbereiding en integratie vanuit medisch perspectief
· Omgaan met ontregelende of spiritueel getinte ervaringen van patiënten
· Professionele grenzen, verantwoordelijkheid en samenwerking met andere disciplines

Tijdens een van de onderdelen maak je via ademwerk kennis met een lichte vorm van bewustzijnsverruiming, uitsluitend ter ervaringsgerichte verdieping van begrip – niet als therapeutische interventie.

Voor wie

Deze nascholing is bedoeld voor artsen, waaronder:

· Huisartsen
· Medisch specialisten
· PA’s en VS’en
· Artsen in opleiding
· Psychiaters
· Artsen werkzaam in onderzoek, palliatieve zorg of GGZ

De nascholing sluit aan bij artsen die hun medische kennis willen verdiepen met reflectie op bewustzijn, betekenis en toekomstige ontwikkelingen binnen de zorg.

Wat neem je mee na afloop

· Een helder en genuanceerd overzicht van psychedelica binnen de geneeskunde
· Inzicht in werkingsmechanismen, risico’s en klinische relevantie
· Handvatten om vragen van patiënten professioneel te bespreken
· Begrip van voorbereiding- en integratieprocessen zonder zelf te behandelen
· Een verdiept ethisch en professioneel kader voor toekomstige ontwikkelingen

Opbouw & werkwijze

De nascholing combineert:

· theoretische verdieping
· bespreking van wetenschappelijk onderzoek
· klinische casuïstiek
· reflectieve en ervaringsgerichte werkvormen

De nadruk ligt op kritisch denken, professionele positionering en interdisciplinaire dialoog.

Docent

Kim Helmus
Als klinisch psycholoog (15+ jaar ervaring als behandelaar in de psychiatrie) doet Kim momenteel onderzoek bij het Amsterdam UMC naar op acceptance and commitment therapie (ACT) gebaseerde interventies. Daarnaast werkt ze op het gebied van persoonlijke ontwikkeling als begeleider bij een bedrijf genaamd ‘Spinoza’ waar ze psychedelische reizen begeleidt. Ze geeft al enkele jaren de nascholing Therapeutisch werken met psychedelica bij de RINO groep.

Accreditatie

Wordt aangevraagd voor 12 punten bij ABAN.
Voor artsen, VS’en en PA’s die dat wensen is er aanvullend de mogelijkheid om deel te nemen aan een retraite verbonden aan deze nascholing, gericht op persoonlijke verdieping en reflectie (niet verplicht, niet onderdeel van de nascholing).